Η παιδική παχυσαρκία είναι ένα θλιβερό φαινόμενο που τα τελευταία χρόνια έχει πάρει διαστάσεις επιδημίας σε όλο το δυτικό κόσμο – και φυσικά και στη χώρα μας.

Η αιτιολογία της παιδικής παχυσαρκίας είναι πάρα πολύ σύνθετη, δηλαδή, οι λόγοι που οδηγούν ένα μεγάλο ποσοστό από τα παιδιά μας στην παχυσαρκία είναι, δυστυχώς, πολλοί – και αποτελούν αντικείμενο επιστημονικής έρευνας.

Για να μπορέσουμε να προσεγγίσουμε το φαινόμενο και να εντοπίσουμε τους τρόπους αντιμετώπισής του, αλλά και για να αποκτήσετε μία σφαιρική εικόνα γύρω από το πρόβλημα, θα ας κάνουμε μία γρήγορη αναφορά στις βασικές αιτίες του.

Είναι γεγονός, ότι ακόμη στην κουλτούρα του λαού μας επικρατεί η άποψη, «παχύ παιδί = γερό παιδί», ενώ «αδύνατο παιδί = φιλάσθενο και ελλιπούς ανάπτυξης παιδί».

Ένας βασικός λόγος, λοιπόν, είναι ότι εμείς οι ίδιοι προσπαθούμε να ταΐσουμε τα παιδιά μας ώστε να παχύνουν και να είναι υγιή, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μας. Τα πράγματα, βέβαια, είναι περίπου αντίστροφα, αν φανταστούμε ότι το να ταΐσουμε το παιδί μας πιο πολύ απ’ ό,τι χρειάζεται μετά την ηλικία των 4 ετών, το προετοιμάζουμε για παχύ ενήλικα, αφού στα πρώτα χρόνια της ζωής του ανθρώπου δεν έχουμε μόνο υπερτροφία (πολλαπλασιασμό) των λιποκυττάρων του, αλλά και υπερπλασία τους.

Σκεφτείτε ότι σύμφωνα με τις πρόσφατες εκτεταμένες έρευνες του Πανεπιστημίου του Σαν Φρανσίσκο (UCSF), το 70% των παχύσαρκων εφήβων γίνονται παχύσαρκοι ενήλικες με όλες τις συνέπειες και επιπτώσεις στο σύνολο της υγείας τους. Το άμεσο ρίσκο για τη βιολογική υγεία του παχύσαρκου εφήβου περιλαμβάνει πιθανότητες υπερλιπιδαιμίας – αναπνευστικών και ορθοπεδικών προβλημάτων, καθώς και ορμονικά προβλήματα κυρίως στα κορίτσια. Φυσικά, θα ήμουν ελλιπής αν δεν έκανα αναφορά στην ψυχική υγεία του παχύσαρκου παιδιού-εφήβου, όπου τα προβλήματα είναι εντονότερα, αφού είναι γνωστή η μη αποδοχή του από το σύνολο της κοινωνίας είτε αυτό λέγεται φίλοι, συμμαθητές, δάσκαλοι, εργοδότες είτε ακόμη και γονείς.

Αλλά ας ξαναγυρίσουμε στις βασικές αιτίες που προκαλούν την παιδική-εφηβική παχυσαρκία. Σημαντικότατο ρόλο παίζει το περιβάλλον του παιδιού και το μοντέλο-γονιός που του παρέχουμε. Συγκεκριμένα, όταν ένα παιδί βρίσκεται ανάμεσα σε παχύσαρκους γονείς, περνάει η εντύπωση μέσα του ότι παχύς άνθρωπος και παχυσαρκία είναι κάτι φυσιολογικό, έτσι δεν προσπαθεί να διορθώσει τίποτα στον τρόπο ζωής του που θα το βοηθήσει να χάσει βάρος.

Πολύ σπουδαίο, επίσης, είναι και το διατροφικό περιβάλλον που υπάρχει στο σπίτι, όταν, δηλαδή, βρίσκονται ανά πάσα στιγμή διαθέσιμα ακατάλληλα φαγητά (γλυκά, τηγανητά, αλλαντικά, σοκολάτες, παρασκευασμένα σκευάσματα κ.λπ.). Κατά πρώτον, το παιδί έχει ένα συνεχή πειρασμό γεύσης, αλλά και, το χειρότερο, αποκτάει κακές διατροφικές συνήθειες, οι οποίες δυστυχώς, θα το ακολουθούν στην υπόλοιπη ζωή του. Ακόμη, το φαγητό που καταναλώνεται από ανία μπροστά στην τηλεόραση, καθώς και ο καταιγισμός διαφημιστικών μηνυμάτων ακατάλληλων ειδών διατροφής, επιδρά δυσμενώς στο σύνολο της διατροφής του, όσον αφορά στην ποσότητα και στην ποιότητα της τροφής του.

Και τέλος ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες, ο οποίος οδηγεί στην παχυσαρκία τα σημερινά παιδιά: η καθιστική ζωή. Οι σημερινές απαιτήσεις δεν αφήνουν χρόνο για φυσική δραστηριότητα, σπορ και αθλητισμό. Είναι ό,τι χειρότερο για ένα παιδί που έχει πρόβλημα βάρους. Όταν οι απαιτήσεις του παιδιού για ενέργεια είναι μικρές λόγω του καθιστικού τρόπου ζωής του, τότε οι ελπίδες μας για να αντιστρέψουμε την τάση που έχει για παχυσαρκία είναι ελάχιστες.

H πρόληψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία και στην περίπτωση της παχυσαρκίας, όπως και σε κάθε άλλη διαταραχή ή πάθηση. Το παιδί θα πρέπει να δέχεται γενικότερα μία αγωγή τόσο από το σχολείο όσο και από άλλους φορείς, η οποία θα περιλαμβάνει ενημέρωση σχετικά με τις συνήθειες διατροφής και άσκησης. Πέρα, όμως, από αυτό, ένα λειτουργικό οικογενειακό περιβάλλον το οποίο αναγνωρίζει τις ανάγκες του παιδιού και ανταποκρίνεται σ’ αυτές με τέτοιον τρόπο, ώστε να μειώνει τις πιθανότητες να αναπτύξει το παιδί προβλήματα σχετικά με το βάρος.

Τέλος, μεγάλο μερίδιο ευθύνης έχει και η Πολιτεία αφού ο έλεγχος στις καντίνες, η εφαρμογή των ειδικών μαθημάτων πάνω σε θέματα διατροφής, ο περιορισμός της διαφημιστικής καμπάνιας των αλυσίδων «έτοιμου φαγητού», καθώς και των επιβαρυντικών σνακ (γαριδάκια, σοκολάτες, μπισκότα, χυμοί και αναψυκτικά), –ειδικά σε ώρες τηλεθέασης παιδικής ζώνης– είναι λύσεις που θα συμβάλλουν στη μείωση της παχυσαρκίας στις παιδικές ηλικίες. Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι ένα παχύσαρκο παιδί έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να γίνει παχύσαρκος ενήλικας και γι’ αυτό θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε αυτή τη «μάστιγα» έγκαιρα και δυναμικά.